Organ Nakli Nedir? Organ Nakli Neden Önemlidir? (1)

Organ Nakli Nedir? Organ Nakli Neden Önemlidir? (1)

Organ Nakli Nedir? Sorusu son dönemlerde birçok kişinin merak ettiği ve cevabını aradığı konular arasında yer almaktadır.

Organ nakli hayati önem taşıyan bir konudur. Kişiler ya da kadavralar üzerinde yapılan operasyonlar neticesinde kişilere hayat umudu olan ve sağlıklı bir yaşam sürmesini sağlayan hayat kurtarıcı bir kavramdır. Bundan dolayıdır ki, birçok kişi organ nakli ile ilgili araştırma yaparak bilgi almaya çalışmaktadır. Sizlerde organ nakli ve önemi hakkında araştırma yapıyorsanız, yazımızdan detaylara ulaşabilirsiniz. Sizlere bu yazımızda organ nakli nedir? Sorusunu cevaplandırmaya çalışacağız.

Organ Nakli Nedir? Organ Nakli Neden Önemlidir?

Organ nakli veya organ transplantasyonu canlı kişiler veya kadavradan yapılan bir operasyondur.  Organ ve doku nakli geri dönüşümsüz hasar olduğunda ve diğer tedavi yöntemleri yetersiz olduğunda tercih edilir. Hasarlı veya işlevini yitirmiş organların yerine canlı veya ölüden alınan sağlam organların yerleştirilmesiyle yapılan tedaviye organ nakli denilmektedir.

Genellikle kalp dışında canlıdan canlıya organ ve doku nakli yapılırken kalp, karaciğer, böbrek, pankreas, ince bağırsak nakilleri ölmüş kişilerden hastaya yapılmaktadır. Organ naklinin bilinen tarihi 17.yy’a dayanmaktadır. Nakledilen doku parçasına greft denilmektedir. Doku alıcıdan genetik olarak ne kadar farklı ise dokunun reddedilme oranı da o kadar artmaktadır. Bundan sebep nakil gerçekleşmeden önce alıcı ve verici arasında kan grubu ve HLA gibi antijenlerin uyumuna bakılmaktadır.

Organ Nakli Türleri Nelerdir?

Organ ve doku nakli alıcının özelliklerine ve taleplerine göre birkaç türde gerçekleştirilmektedir. Kişi hem alıcı hem de verisi ise aynı vücut içinde organ ve doku nakli yapılmakta olup bu duruma ise otogreft denilmektedir. Aynı türden iki birey arasında yapılan organ ve doku nakline ise allogreft denilmektedir. Allogreftler canlı ya da kadavra üzerinde yapılmaktadır. Organ ve doku nakli türleri arasında ön plana çıkanlar şunlardır;

  • Otogreft
  • Allogreft ve allotransplantasyon
  • İzogreft
  • Ksenograft ve Ksenotransplantasyon
  • Domino Nakilleri
  • ABO Uyumsuz Nakiller

Ayrıca İç Hastalıklar Nedir? Sorusunun cevabına bağlantıyı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Organ Naklinin Önemi

Organ nakli son derece önemli ve hayat kurtarıcı bir tedavidir. Ancak nakil olacak çoğu hasta yeteri kadar donör olmadığından uzun bir süre organ beklemek zorunda kalıyor. Toplumumuzda yanlış bilinen organ nakli kişilerde önyargı oluşturmaktadır. Oysa organize bir organ bağışçısı işlerlik kazanırsa birçok can kurtulacaktır. Organ ve doku nakli ile birçok kişi hayata tutunacak yeniden yaşam şansı bulabileceklerdir. Unutulmamalıdır ki hepimiz veya çok yakınımız bir gün organ bekleyen hasta durumuna düşebilir.  Yurt dışında Türkiye’nin aksine canlıdan organ nakillerinin oranı daha yüksektir. Türkiye de ise genellikle kadavradan organ ve doku nakli yapılmaktadır. Eski nakillere oranla gelişen teknoloji ve yöntemler ile nakil işlemleri kolaylaşmış olup hasta 1 ila 10 gün arasında taburcu dahi edilebilmektedir.

Nakledilebilir Organlar ve Dokular

Nakledilebilir organ ve dokular ile ilgili olarak bilinmesi gereken en önemli şey bir kısmının kadavra üzerinden bir kısmının ise canlı vücut üzerinden naklisinin sağlanmasıdır. Bu ayrım yapılarak cerrahi operasyonlar gerçekleştirilmektedir. Günümüzde en çok nakli yapılan doku ve organlar şunlardır;

  • Kalp Akciğer
  • Böbrek
  • Karaciğer
  • Pankreas
  • Bağırsak
  • Mide
  • Testis
  • Penis
  • El
  • Kornea
  • Deri nakli
  • Langerhans adacıkları
  • Kemik iliği
  • Kan nakli
  • Kan Damarları
  • Kalp Kapakçığı
  • Kemik

Yukarıda belirtmiş olduğumuz organ ve dokular ile ilgili olarak örnek vermek gerekirse kalp sadece kadavra üzerinden yapılabilirken böbrek kadavra ve canlı verici üzerinden yapılmaktadır.

Organ Nakli
Organ Nakli

Kimler Organ Bağışçısı Olabilir?

Türkiye’de organ bağışçısı olabilmek için aranan şart akli dengesi yerinde olan 18 yaşında birey olmanızdır. 18 yaşını doldurmuş kişi hiçbir kimsenin baskısı olmadan kendi hür iradesiyle başvuracağı sağlık kuruluşları veya organ bağış merkezlerinde ölümünden sonra organlarının bağışlanmasını onayladığını belirten formların doldurması ile organ bağışçısı olabilmektedir. Aynı zamanda organlarını bağışlayan kişinin bağışçı olduğunun bilgisini ailesi ve yakınlarına vermeli. Çünkü kişinin ölümü sonucunda aile bireyinin, kişinin verdiği karara karşı çıkması halinde herhangi bir işlem yapılamamaktadır.

  • Kadavra donör (verici): Beyin kanaması ve trafik kazası gibi çeşitli nedenlerden dolayı yoğun bakımda tedavisi devam eden ve beyin ölümleri gerçekleşmiş hastaların organlarını bağışlaması durumunda buna kadavra donör denilmektedir. Günümüzde gerçekleştirilen birçok organ ve doku naklinin kadavra donör yani kadavra vericiler üzerinden gerçekleştirildiğini söylemek mümkündür.
  • Canlı donör: Organ ve doku nakli yapılması gereken hastanın eşi, çocukları, akrabaları ve yakınları tarafından bağışta bulunabilmesi üzerine gerçekleştirilen işleme canlı donör denilmektedir. Canlı donör doku ve kan grubu gibi özellikler göz önünde bulundurularak alıcı ile naklin uyumu konusunda bazı testlere sokulmaktadır. Canlı kişiden nakik yapılan organlar arasında böbrek ve karaciğer gelmektedir.

Organ ve Doku Nakli

Organ ve doku nakli ile ilgili olarak edinmeniz gereken bilgileri sizlerle paylaştık. Günümüzde birçok ki hayati öneme sahip olan organ nakli konusunda bilinçsiz bir şekilde yaklaşım sergilemektedir. Bir başkasının hayata tutunabilmesi için umut olan organ ve doku nakli hakkında bilinçlendirici birçok çalışma yapılmaktadır. Bu konu ile ilgili olarak özellikle Sağlık Bakanlığı resmi web sitesi üzerinden detaylı bilgilere erişebilmeniz mümkündür. Ayrıca sizlerde organ ve doku nakli ile ilgili olarak düşüncelerinizi ve aklınıza takılanları yorum kısmından bizlerle paylaşabilirsiniz.

Organ nakli ve etik konusundaki podcast konuşmalarımız için tıklayınız

Back to Top